Jaka jest metodologia projektu „AKADEMICKIE MAZOWSZE 2030”?

Projekt „Akademickie Mazowsze 2030” realizowany jest za pomocą metod badawczych foresight*. Są to przede wszystkim metody twórczego rozwiązywania problemów przy pomocy wiedzy eksperckiej. Stąd dla powodzenia badania zasadnicze znaczenie ma staranny wybór ekspertów.

Podstawowymi elementami projektów foresight są:

  • Myślenie o przyszłości (analiza sytuacji i trendów);
  •  Dyskutowanie o przyszłości (poglądy różnych środowisk);
  • Określenie czynników kluczowych (np. czynniki polityczne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe, środowiskowe, technologiczne);
  • Sporządzanie wizji przyszłości (budowa scenariuszy);
  • Konsultacje (analiza wielu możliwych „przyszłości”);
  • Kształtowanie przyszłości (rekomendacje).

Zadaniem foresight jest zatem równoczesne wprowadzenie w życie trzech zamierzeń: przemyślenie przyszłości, przeprowadzenie na jej temat specjalistycznej debaty oraz sformułowanie rekomendacji do działań na rzecz odpowiedniego ukształtowania przyszłości.

Według takiej kolejności obywają się też prace badawcze nad projektem „Akademickie Mazowsze 2030”. Nacisk położono na zapewnienie możliwości przedyskutowania różnorodnych wizji przyszłości w badanych obszarach – strategiczne kierunki kształcenia, model absolwenta, model uczelni, budowa powiązań uczelni wyższych z otoczeniem gospodarczym – w kontekście ewentualnych zmian społecznych i gospodarczych.

Jednak głównym etapem projektu będą konsultacje społeczne. W ramach projektu zorganizowane zostaną panele dyskusyjne z udziałem przedstawicieli władz samorządowych, biznesu oraz młodzieży. Konsultacje, realizowane za pomocą określonych metod badawczych, pozwolą na wypracowanie ostatecznych scenariuszy określających przyszłość szkół wyższych Warszawy i Mazowsza.

Zakładany układ foresightu obejmuje następujące etapy i metody badawcze:

 

Przygotowanie projektu

 

Przegląd wyników na temat istniejącej wiedzy z zakresu projektu

Studium wykonalności

 

Zorganizowanie prac projektowych i uruchomienie projektu

 

 

 


Badania źródłowe

Zebranie scenariuszy rozwoju gospodarczego, identyfikacja potrzeb gospodarki w zakresie strategiczncyh dziedzin kształcenia.

Analiza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji szkół wyższych w wiodących
gospodarkach na świecie.

Analiza potencjału szkół wyższych Warszawy i Mazowsza, określenie kluczowych kompetencji, strategii oraz działania.

 

Opracowanie niezbędnego wkładu merytorycznego dla dalszych etapów projektu

 

 


  Analiza SWOT i PEST

Identyfikacja kluczowych czynników ekonomicznych, społecznych, politycznych, technologicznych
(z przeszłości i przewidywanych w przyszłości) występujących w otoczeniu bliższym jakim jest Mazowsze, ale też uwzględniających trendy  światowe, które mają obecnie i będą mieć
w przyszłości wpływ na funkcjonowanie uczelni wyższych.

Prace paneli ekspertów i top ekspertów

 

Budowanie ścieżek rozwoju

Sformułowanie priorytetowych zagadnień i hipotez dotyczących przyszłego rozwoju szkolnictwa wyższego w Warszawie i na Mazowszu

Prace paneli ekspertów

 

Budowanie scenariuszy

Opracowanie scenariuszy rozwoju sytuacji oraz reakcji szkół wyższych na zmiany w otoczeniu pod względem dziedzin kształcenia i funkcjonowania szkól wyższych w Warszawie i na Mazowszu.

Identyfikacja uwarunkowań społecznych i gospodarczych niezbędnych do skutecznego wdrażania projektu.

 

Prace paneli ekspertów i top ekspertów, badanie Delphi (2 rundy badania),

krzyżowa analiza wpływów

 


Konsultacje społeczne scenariuszy

Konsultacja społeczna opracowanych scenariuszy rozwoju szkół wyższych Warszawy i Mazowsza
– konsultacja środowisk biznesowych, samorządowych oraz studenckich.

 

Prace paneli ekspertów i top ekspertów, badanie OMNIBUS   

 

Scenariusze przyszłości

 

Rozpowszechnienie wyników projektu przedstawiających trzy scenariusze określające przyszłość szkół wyższych Warszawy i Mazowsza.

 

Publikacja raportu przedstawiającego wyniki projektu

 

 

Metody badawcze projektu „Akademickie Mazowsze”

Analiza SWOT – pozwala zidentyfikować kluczowe czynniki mające wpływ na rozwój szkolnictwa wyższego Warszawy i Mazowsza. Dostarcza informacji poprzez analizę Silnych
i Słabych stron mazowieckiego szkolnictwa wyższego oraz analizę Szans i Zagrożeń otoczenia zewnętrznego.

Analiza PEST – służy do zdefiniowania szans i zagrożeń w odniesieniu do otoczenia zewnętrznego, które mogą pojawić się w obszarach: Polityczno – legislacyjnym, Ekonomicznym, Społeczno – demograficzno – kulturowym oraz Technologicznym. 

Badanie Delphi – polega na co najmniej dwukrotnym ankietowaniu tej samej grupy ekspertów. Eksperci wypełniają kwestionariusz, w którym formułują prognozy na temat rozwoju szkół wyższych Warszawy i Mazowsza w perspektywie 2030 roku. W kolejnej rundzie ankietowania ci sami respondenci wypełniają ten sam kwestionariusz, przy czym prezentowane są im w postaci opisu statystycznego zbiorcze wyniki z pierwszej rundy badania. Respondenci mogą zatem pod wpływem opinii ogółu ankietowanych zmienić swoją opinię na temat przyszłości mazowieckiego szkolnictwa wyższego lub ją podtrzymać. Taka procedura pozwala na uzyskanie bardziej jednoznacznych sądów.

Krzyżowa analiza wpływów – jest narzędziem, które pozwala uwzględnić wzajemne oddziaływanie na siebie różnych sektorów otoczenia zewnętrznego i kluczowych czynników w nich występujących. Prowadzi do generowania alternatywnych wizji rozwoju mazowieckiego szkolnictwa wyższego, które w połączeniu z ocenami ekspertów
i omówieniem zakładanych przyszłych scenariuszy zdarzeń, ułatwiają sformułowanie ostatecznych scenariuszy rozwoju szkół wyższych Warszawy i Mazowsza.     

Szczegółowe informacje na temat metod badawczych foresight wykorzystywanych w projekcie znajdują się w załączonej niżej pozycji autorstwa Jacka Kucińskiego, pt. „Podręcznik metodyki foresight dla ekspertów projektu Foresight regionalny dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza – Akademickie Mazowsze 2030”.

*Pojęcie foresight w języku angielskim oznacza dalekowzroczność. Można je rozumieć jako spoglądanie lub sięganie w przyszłość, przy czym nie chodzi tylko o prognozę, ale o możliwość wpływu na bieg wydarzeń. Dlatego foresight określa się jako systematyczny, przyszłościowy sposób docierania do informacji w celu budowania średnio lub długookresowej wizji rozwojowej, jej kierunków i priorytetów, a w tym kontekście podejmowanie bieżących decyzji i mobilizowanie wspólnych działań. Foresight nie ma charakteru projektu naukowego, lecz jest kombinacją: intuicji, metod badawczych, analizy antycypacyjnej i badania rozwoju trendów.