„Badanie Delphi stosuje się tam, gdzie mamy do czynienia z dosyć dalekim horyzontem zdarzeń.” 2011-05-11
Rozmowa z dr Jackiem Kucińskim, ekspertem projektu „Akademickie Mazowsze 2030”, członkiem Komitetu Sterującego.

Co to jest badanie Delphi i kiedy najczęściej się je stosuje?
Badanie Delphi jest badaniem jakościowym wykorzystywanym w projektach typu foresight, dotyczących dalszej przyszłości. Stosuje się je tam, gdzie trudno jest precyzyjnie określić rozwój sytuacji, czy danego przedmiotu badania. Umożliwia opracowanie kilku scenariuszy rozwoju sytuacji, które mogą się wydarzyć w dłuższej perspektywie czasowej. W przypadku projektu „Akademickie Mazowsze 2030” wyniki badania Delphi będą miały istotne znaczenie w opracowywaniu potencjalnych scenariuszy rozwoju szkolnictwa wyższego do roku 2030.  

Jak przebiega takie badanie?
Badanie przeprowadzane jest za pomocą kwestionariusza ankiety, w którym prezentowane są konkretne tezy ilustrujące prognozy na temat przyszłego rozwoju wydarzeń w danej dziedzinie, na przykład w szkolnictwie wyższym, w dłuższej perspektywie czasowej.
W przeciwieństwie do zwykłego badania ankietowego, Delphi składa się w z dwóch rund.
W każdej z rund stosowany jest ten sam kwestionariusz ankiety, adresowany do tego samego grona respondentów.

Jak wyglądają obydwie rundy badania?
W pierwszej rundzie badani zapoznają się z tezami i odpowiadają na przygotowane do nich pytania szczegółowe. W drugiej, wszyscy ankietowani dostają opracowane statystycznie wyniki pierwszej tury badania. Mogą zapoznać się z wypowiedziami innych, przemyśleć swoją decyzję i powtórnie odpowiedzieć na te pytania, znając już odpowiedzi innych uczestników badania. Mogą zatem zastanowić się, czy korygują swoją wypowiedź, czy podtrzymują ją.

Jak brzmią pytania przygotowane do tez?
Są to pytania zamknięte. Na przykład, czy respondent zgadza się z daną tezą, dlaczego się zgadza lub nie, kiedy jego zdaniem sytuacja opisana w tezie może się dokonać, jakie mogą być skutki i następstwa realizacji tezy, itp.

Tezy w badaniu Delphi mogą pozytywnie lub negatywnie wypowiadać się na temat przyszłości rozwoju danego przedmiotu badań, na przykład szkolnictwa wyższego. Co
w takim przypadku, czy badani mają okazję odnieść się do takich sytuacji?
Ankieta obejmuje również pytania typu, co należy zrobić aby dana teza miała szansę być zrealizowana, w przypadku tezy o charakterze pozytywnym lub co należy zrobić, aby zminimalizować prawdopodobieństwo realizacji danej sytuacji, w przypadku tezy
o zabarwieniu negatywnym. Respondenci mają zatem szansę wyrażenia własnej opinii na temat właściwych kroków, które powinny być podjęte, aby zrealizował się pozytywny scenariusz rozwoju sytuacji lub działań zapobiegających realizacji negatywnych wizji przyszłości.

Kto w przypadku projektu „Akademickie Mazowsze 2030” przygotował tezy do badania Delphi?
Eksperci projektu – przedstawiciele środowisk akademickich, studenckich, biznesowych, samorządowych, administracji rządowej. W wyniku prac czterech eksperckich paneli tematycznych – model absolwenta, model uczelni, strategiczne kierunki kształcenia oraz budowa powiązań uczelni z otoczeniem gospodarczym, powstało kilkanaście tez dotyczących rozwoju mazowieckiego szkolnictwa wyższego. Następnie kierownictwo projektu wybierze ostatecznie 12 tez do badania Delphi. Cała ankieta zawierać będzie 60 pytań.

Kto jest respondentem w takim badaniu? Kto będzie pytany o prognozy dotyczące przyszłości rozwoju szkolnictwa wyższego w Warszawie i na Mazowszu?
Delphi to metoda ekspercka. Ankieta skierowana jest do szerokiej grupy respondentów o odpowiednio dobranym profilu. Uczestnikiem takiego badania powinna być osoba, która jest bezpośrednio zainteresowana przedmiotem badania, tzw. interesariusz projektu. W przypadku projektu „Akademickie Mazowsze 2030”, uczestnikami badania są studenci, pracodawcy, jako osoby zatrudniające absolwentów szkół wyższych, przedstawiciele środowisk akademickich. W badaniu udział wezmą również przedstawiciele władz samorządowych, ponieważ to właśnie urzędy miast mogą wykorzystać wyniki projektu do tworzenia dokumentów strategicznych dotyczących funkcjonowania szkolnictwa wyższego na terenie województwa mazowieckiego. Są to zatem osoby, które z różnych powodów są zainteresowane przedmiotem badania.

Jakie Pana zdaniem są główne zalety badania Delphi?
Zgromadzenie dużej liczby ekspertów, zwiększenie społecznej partycypacji w projekcie oraz udział szerokiej grupy respondentów z różnych środowisk to główne zalety badania Delphi. Badanie jest anonimowe i umożliwia zebranie odpowiedzi od szerokiego grona ekspertów
w taki sposób, że eksperci wzajemnie na siebie nie wpływają, nie ulegają presjom, wpływom autorytetów, silnych osobowości lub grup nacisku. 

Czy jest to popularna metoda badawcza? Jakie projekty zostały zrealizowane przy zastosowaniu badania Delphi?
Takich projektów w Polsce było już około 50. Ostatnio realizowane to chociażby Narodowy Program Foresight „Polska 2020”, Foresight Technologiczny Przemysłu 2030, itp. Delphi wykorzystywane jest zatem wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z dosyć dalekim horyzontem zdarzeń. Należy jednak pamiętać, że samo badanie Delphi nie daje jeszcze pełnego obrazu. Musi być wsparte innymi metodami. Można powiedzieć, że w przypadku projektów dotyczących określenia scenariuszy rozwoju przyszłości w danych dziedzinach, badanie Delphi powinno występować w pakiecie kilku rodzajów badań. Dopiero wówczas staje się dobrym instrumentem badawczym.


powrót